Valt uw organisatie onder de cao? Die vraag lijkt eenvoudig, maar blijkt in de praktijk vaak complexer dan gedacht. Een recente uitspraak laat zien hoe strikt rechters naar de werkingssfeer kijken. De tekst van de cao en de feitelijke activiteiten zijn leidend. In dit artikel leest u waar het in de praktijk vaak misgaat.
Wanneer valt een organisatie onder de cao Gehandicaptenzorg? Die vraag stond centraal in een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland over Voorzet Arbeid. Deze organisatie begeleidt mensen met autisme richting werk. Werknemers vonden dat de cao moest worden toegepast. De rechter kwam tot een ander oordeel en wees hun vorderingen af.
De tekst van de cao is het vertrekpunt
De rechter begint bij de cao-norm. Dat betekent dat vooral de tekst van de cao leidend is. Niet de bedoeling van partijen, maar de objectieve uitleg staat centraal. De bewoordingen worden gelezen in samenhang met de hele cao. Voor werkgevers is dat een belangrijk uitgangspunt. Werkingssfeerdiscussies worden in de eerste plaats op tekstniveau beslist.
Is de cao Gehandicaptenzorg van toepassing?
De cao stelt duidelijke voorwaarden. Er moet sprake zijn van een zorg- of jeugdhulpaanbieder. Daarnaast moet de organisatie zich richten op mensen met een handicap. Dat kan een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke handicap zijn. Volgens de werknemers was hier aan voldaan. Zij wezen op de begeleiding van mensen met autisme en de bredere ondersteuning.
Elke rechtspersoon wordt afzonderlijk beoordeeld
Een belangrijk punt in de uitspraak is de afbakening per entiteit. De rechter keek uitsluitend naar Voorzet Arbeid zelf. Dat binnen dezelfde groep een andere bv wél onder de cao viel, was niet doorslaggevend. Ook het feit dat beide organisaties samen naar buiten treden, maakte geen verschil. Voor de werkingssfeer telt de juridische werkelijkheid. Niet de groepsstructuur, maar de afzonderlijke vennootschap staat centraal.
De feitelijke activiteiten geven de doorslag
De rechter keek scherp naar wat Voorzet Arbeid daadwerkelijk doet. De nadruk lag op re-integratie en arbeidsbemiddeling. Volgens de rechter is dat iets anders dan zorg in de zin van de cao. Ook als de begeleiding intensief is, blijft het karakter van de dienstverlening bepalend. De grens tussen begeleiding en zorg bleek hier cruciaal. Die grens bepaalt uiteindelijk of een cao van toepassing is.
Autisme valt niet onder ‘zintuiglijke handicap’
Een opvallend onderdeel van de uitspraak is de uitleg van het begrip ‘zintuigelijke handicap. De cao zelf geeft geen definitie. De rechter sloot daarom aan bij het normale taalgebruik. Daaronder vallen bijvoorbeeld blindheid en doofheid. Autisme werd niet in die categorie geplaatst. Daarmee viel een belangrijk argument van de werknemers weg.
Wat deze uitspraak duidelijk maakt
Deze zaak laat zien hoe strikt werkingssfeer wordt beoordeeld. Algemene argumenten of maatschappelijke invalshoeken wegen beperkt mee. Doorslaggevend zijn drie vragen: wat zegt de cao, wat doet de werkgever en hoe sluit dat op elkaar aan? Zodra daarvoor extra uitleg nodig is, wordt de positie vaak zwakker.
